الشيخ ناصر مكارم الشيرازي ( مترجم : سيد محمد جواد بنى سعيد لنگرودى )

148

قاعده لا ضرر ( ترجمه القواعد الفقهية ) ( فارسى )

سپس فرمود : « لا ضرر و لا ضرار » ، اين فرمايش حضرت ، حكم حكومتى عامّى بود كه بعد از آن دستور خاص صادر شد ، و معناى آن اين است كه در منطقهء حكومت من و حوزهء فرمانروايى من كسى حق ندارد به ديگرى ضرر بزند ؛ و بر همهء امّت اطاعت اين امر او واجب است ، نه به اين عنوان كه حكمى از احكام خدا را بيان كرده ، بلكه به عنوان حكمى از جانب حاكم حكومت اسلام كه مفترض الطاعه مىباشد . و اين كه در روايت عبادة بن صامت ، كه از طرق عامّه نقل شده ، حكم لا ضرر را با تعبير « قضى . . . » ( حكم كرد . . . ) بيان كرده ، شاهد خوبى است بر اين معنا . اين بود خلاصه آن‌چه از ايشان نقل شده است . اشكال بر احتمال ديگر در معناى حديث با تأمل در اين بيان ، معلوم مىشود كه نمىتوان اين معنا را معناى جديدى دانست ، و برمىگردد به احتمال سوم از معانى گذشته كه شيخ الشريعة اصفهانى قدس سره آن را پذيرفته بود ( اراده‌ى نهى از لا ضرر و لا ضرار ) ؛ نهايت امر اين‌كه قائلين به احتمال سوم ، اين نهى را نهى تشريعى همسان ساير احكام شرعى مىدانند ، ولى قائلين به اين قول آن را نوع ديگرى از نهى تلقى مىكنند به نام نهى